Od 1 września 2026 roku zmienią się zasady dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Nowe przepisy obejmą zarówno szkolne stołówki, jak i sklepiki oraz automaty vendingowe. Zmieni się m.in. oferta produktów dostępnych dla uczniów, wymagania dotyczące zawartości cukrów oraz sposób komponowania części posiłków.

Nowe przepisy zaczną obowiązywać od września

Podstawą zmian jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży oraz wymagań dotyczących żywienia zbiorowego w jednostkach systemu oświaty.

Akt został opublikowany 20 lutego 2026 roku i ma status obowiązującego. Jego przepisy wejdą w życie 1 września 2026 roku. Rozporządzenie zastąpi dotychczasowe regulacje z 2016 roku.

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że celem nowych zasad jest ograniczenie dostępu dzieci do wysoko przetworzonej żywności o niskiej wartości odżywczej oraz stworzenie w szkołach i przedszkolach środowiska, które będzie sprzyjało zdrowszym wyborom żywieniowym. W dłuższej perspektywie działania mają przyczynić się także do ograniczenia nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży.

Co zmieni się w szkolnych sklepikach?

Nowe przepisy wprowadzają zamknięty katalog grup produktów, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty, także w automatach vendingowych.

Na liście znalazły się m.in. pieczywo, kanapki, sałatki i surówki, mleko i produkty mleczne, produkty zbożowe, warzywa, owoce, suszone warzywa i owoce, a także orzechy i nasiona.

Dopuszczone będą również określone soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów i substancji słodzących. W sprzedaży znajdą się także woda, wybrane napoje przygotowywane na miejscu, bezcukrowe gumy do żucia oraz gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.

Jednocześnie z przepisów usunięto dotychczasową kategorię „inne”. To oznacza, że nie będzie już możliwości wykorzystywania jej do wprowadzania do szkolnej sprzedaży produktów niespełniających założeń nowego katalogu.

Mniej cukru w produktach

Nowe regulacje określają również wymagania dotyczące zawartości cukrów w części produktów.

Przykładowo w produktach mlecznych, napojach roślinnych i określonych produktach zbożowych obowiązywać będą limity zawartości cukrów. Ograniczono również ilość cukrów dodawanych do napojów przygotowywanych bezpośrednio w placówkach.

Zmiany mają sprawić, że uczniowie będą mieli łatwiejszy dostęp do produktów o wyższej wartości odżywczej, a trudniej będzie kupić w szkole produkty zawierające duże ilości cukru lub inne składniki, których nadmierne spożycie może być niekorzystne dla zdrowia.

Szkolne stołówki również zmienią jadłospisy

Nowe wymagania dotyczą także posiłków przygotowywanych w przedszkolach i szkołach.

Jedna z najważniejszych zmian zakłada, że co najmniej raz w tygodniu ma pojawić się obiadowy posiłek w pełni roślinny, przygotowany na bazie nasion roślin strączkowych.

Ponadto zupy mają być przygotowywane na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu.

Przepisy zwracają także większą uwagę na produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce oraz produkty sezonowe i lokalne. Jednocześnie przewidziano ograniczenia dotyczące cukru dodawanego do napojów przygotowywanych w placówkach.

Co z dziećmi na diecie roślinnej?

Nowe przepisy uwzględniają również potrzeby dzieci, które nie spożywają produktów pochodzenia zwierzęcego.

W dniach, w których serwowane są posiłki zawierające mięso lub ryby, placówka ma zapewnić odpowiednią alternatywę roślinną dla dzieci pozostających na diecie roślinnej.

Rozporządzenie uwzględnia również napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych, które muszą spełniać określone wymagania dotyczące składu, w tym wzbogacenia w wapń i witaminę B12.

Dlaczego Ministerstwo wprowadza te zmiany?

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że sposób żywienia dzieci ma znaczenie dla ich zdrowia, samopoczucia, kondycji oraz prawidłowego rozwoju.

Nowe przepisy mają przede wszystkim zmienić środowisko, w którym dzieci podejmują codzienne decyzje dotyczące jedzenia. Chodzi o to, aby zdrowsze produkty były w szkole łatwiej dostępne, a oferta żywności wysoko przetworzonej została ograniczona.

Nie oznacza to jednak, że nowe regulacje same w sobie rozwiążą problem nadwagi i otyłości. Ministerstwo wskazuje je jako jeden z elementów szerszych działań dotyczących zdrowia dzieci i młodzieży.

Zmiany obejmą szkoły, ale nawyki kształtują się także w domu

Nowe regulacje dotyczą przede wszystkim żywności sprzedawanej i posiłków podawanych w jednostkach systemu oświaty.

Dzieci nadal będą jednak podejmowały decyzje żywieniowe również poza szkołą. Dlatego znaczenie ma także to, jakie produkty znajdują się w domu i jakie nawyki przekazują dzieciom rodzice.

Szkoła może stworzyć środowisko sprzyjające zdrowemu odżywianiu, ale równie ważną rolę odgrywa codzienna edukacja żywieniowa oraz przykład dorosłych.