18 września 2025 r.  w Lublinie Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski oraz członek zarządu Marcin Szewczak wręczyli 14 umów o dofinansowanie projektów w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027. Całkowita wartość projektów wynosi niemal 44 mln zł, z czego ponad 31 mln zł pochodzi ze środków Unii Europejskiej.

Umowy dotyczą projektów związanych z adaptacją do zmian klimatu, zapobieganiem powodziom i suszy, a także Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) w zakresie infrastruktury edukacyjnej, ochrony dziedzictwa naturalnego, bezpieczeństwa oraz zrównoważonego rozwoju turystyki na obszarach miejskich i ich funkcjonalnych.

– Temat małej retencji wodnej i ponownego wykorzystania wody opadowej jest dziś niezwykle istotny. Zmiany klimatu wymagają długofalowych działań na rzecz ochrony zasobów wodnych. ZIT umożliwia współpracę samorządów miejskich i gminnych, odpowiadając na realne potrzeby mieszkańców – podkreślił marszałek Jarosław Stawiarski.

Projekty w zakresie dostosowania do zmian klimatu

Wręczono 9 umów w ramach Działania 3.2 „Dostosowanie do zmian klimatu i zapobieganie powodziom i suszy”. Ich łączna wartość to ponad 13,2 mln zł, przy wsparciu UE prawie 11,2 mln zł. Beneficjentami są m.in. gminy Fajsławice, Komarów Osada, Trawniki, Piaski, Tyszowce, Miasto Terespol oraz Kraśnik, a także Parafia Rzymskokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie. Kwoty dofinansowania w projektach kształtują się od 414 tys. zł do 3,4 mln zł.

Przykładowo, parafia w Łukowie realizuje dwa projekty:

• „Otworzyć ziemię na wodę życia” – przebudowa parkingu przy zabytkowym zespole sakralnym, zamiana powierzchni na wodoprzepuszczalną.

• „Wodę z nieba w raj na ziemi” – budowa systemu zbierania i magazynowania wody deszczowej, w tym podziemnego zbiornika o pojemności 55 m³, zapewniającego nawadnianie terenów zielonych wokół kościoła.

Gmina Trawniki realizuje projekt „Budowa otwartego zbiornika retencyjnego w miejscowości Biskupice”, który pozwoli magazynować od 8,4 tys. do 11,88 tys. m³ wody, chroniąc przed skutkami suszy.

Dzięki tym projektom ponad 50 tys. osób skorzysta ze środków ochrony przeciwpowodziowej, a blisko 74 tys. – z działań adaptacyjnych do zmian klimatu. Powierzchnia retencyjna wzrośnie o 12,3 tys. m², a zielona infrastruktura o blisko 3,5 ha.

Infrastruktura edukacyjna w ramach ZIT

Miasto Kraśnik otrzymało wsparcie na projekt „Przedszkole miejscem edukacji inkluzyjnej” o wartości ponad 6 mln zł, z dofinansowaniem UE 3 mln zł. Modernizacja obejmuje salę gimnastyczną oraz przekształcenie obiektu w strefę integracyjną, rekreacyjną i sensoryczną dla 200 dzieci, w tym dzieci z niepełnosprawnościami. Projekt realizowany jest zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego i Modelu Dostępnej Szkoły.

Dotychczas w ramach Działania 7.5 podpisano już 20 umów o łącznej wartości ponad 78 mln zł, z czego prawie 50 mln zł pochodzi z UE.

Ochrona dziedzictwa naturalnego, bezpieczeństwo i rozwój turystyki w ramach ZIT

Ostatnie 4 umowy dotyczą projektów z Działania 11.2 „Ochrona dziedzictwa naturalnego, bezpieczeństwo i zrównoważony rozwój turystyki obszarów miejskich”. Całkowita wartość projektów wynosi ponad 24,5 mln zł, z dofinansowaniem UE niemal 17 mln zł. Beneficjentami są miasta Chełm i Łuków oraz gminy Poniatowa i Opole Lubelskie.

Przykładowo:

• Miasto Chełm realizuje projekt „Rewitalizacja oraz udostępnianie atrakcji turystycznych przy zbiornikach wodnych CHOF” – modernizacja infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej przy zbiornikach Glinianki, Natalin i Żółtańce, budowa wieży widokowej, wiat, promenady spacerowej oraz plaży.

• Gmina Poniatowa buduje ścieżkę turystyczną w Dolinie Dziesięciu Stawów, pomost i taras widokowy, montuje ławki, kosze i oświetlenie. Projekt obejmie 43 tys. mieszkańców, a obiekty odwiedzi rocznie ok. 4 tys. osób.

Podsumowanie

Wręczenie umów pokazuje, że Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027 wspierają zarówno ochronę środowiska, rozwój edukacji, jak i turystyki, przyczyniając się do poprawy jakości życia mieszkańców województwa lubelskiego.