Naukowcy z Politechniki Lubelskiej od ponad dekady dokumentują w technologii 3D bezcenne zabytki Azji Centralnej. Dzięki współpracy z uczelniami z Uzbekistanu i Kirgistanu powstają cyfrowe modele obiektów znajdujących się na historycznym Jedwabnym Szlaku, które są dostępne dla odbiorców z całego świata.

Lubelska uczelnia właśnie przedłużyła umowy o współpracy naukowej z National University of Uzbekistan, Urgench State University Named After Abu Rayhan Biruni, Chirchik State Pedagogical University oraz Kyrgyz State Technical University im. I. Razzakova. Partnerstwo, które trwa od 2015 roku, obejmuje wspólne badania oraz cyfrową dokumentację dziedzictwa kulturowego.

Za realizację projektu odpowiada zespół Lab 3D działający w Katedrze Informatyki Politechniki Lubelskiej. W ciągu 11 lat badacze stworzyli setki cyfrowych modeli zabytków i muzealiów z Uzbekistanu oraz Kirgistanu. Dokumentują zarówno monumentalne budowle i ich wnętrza, jak i mniejsze eksponaty muzealne.

– W tym roku odbyliśmy już jedenastą ekspedycję badawczą do Azji Centralnej – podkreśla prof. Jerzy Montusiewicz z Katedry Informatyki Politechniki Lubelskiej.

Podczas ostatniego wyjazdu naukowcy prowadzili prace m.in. w Dolinie Fergańskiej w Uzbekistanie, gdzie skanowali zabytki oraz polonika, w tym cmentarz żołnierzy Armii Andersa. Badania prowadzono również w Kirgistanie, dokumentując m.in. doskonale zachowany karawanseraj położony na wysokości około 3200 m n.p.m. – dawny punkt postoju karawan przemierzających Jedwabny Szlak.

Do cyfrowej dokumentacji wykorzystywane są nowoczesne technologie, takie jak naziemne skanowanie laserowe, fotogrametria oraz skanowanie LiDAR dostępne w smartfonach iPhone Pro. Pozwalają one tworzyć niezwykle dokładne modele 3D obiektów historycznych.

Efekty wieloletniej współpracy można oglądać na portalu 3D Digital Silk Road, który odwiedziło już ponad 1,5 miliona użytkowników z ponad 170 krajów. Serwis umożliwia interaktywne oglądanie modeli 3D, panoram oraz zapoznanie się z opisami zabytków w czterech językach.

Obecnie zespół Politechniki Lubelskiej opracowuje materiały z ostatniej wyprawy – około 40 GB skanów i 60 GB fotografii. Powstaną kolejne cyfrowe modele, publikacje naukowe oraz nowe materiały udostępnione na portalu. W dotychczasowych ekspedycjach badawczych uczestniczyło już 20 pracowników i współpracowników Katedry Informatyki Politechniki Lubelskiej.

Projekt jest przykładem tego, jak nowoczesne technologie wspierają ochronę światowego dziedzictwa kulturowego, umożliwiając jego zachowanie i popularyzację dla przyszłych pokoleń.