Pod chełmską starówką kryje się miejsce, którego próżno szukać w wielu innych miastach. Kilkaset lat wydobywania kredy stworzyło niezwykły podziemny labirynt, a dziś jego część można zwiedzać z przewodnikiem. Podziemia Kredowe w Chełmie łączą historię, geologię i lokalne legendy, a ich najbardziej znanym mieszkańcem pozostaje tajemniczy Bieluch.

Podziemia Kredowe w Chełmie kryją historię miasta

Chełm stoi na wyjątkowym podłożu geologicznym. Pod miastem znajdują się potężne pokłady kredy, które przez stulecia przyciągały mieszkańców. Wydobywali ją spod swoich domów, przede wszystkim w obrębie staromiejskiej zabudowy.

Nie była to jednak kopalnia w dzisiejszym rozumieniu tego słowa. Mieszkańcy samodzielnie drążyli kredowe wyrobiska, często rozpoczynając prace w piwnicach własnych domów. Z czasem poszczególne korytarze łączyły się ze sobą, tworząc wielopoziomowy system podziemnych chodników.

Kredę wykorzystywano między innymi w budownictwie, malarstwie, ceramice oraz do produkcji różnych wyrobów. Jej wydobycie przez mieszkańców trwało przez wiele pokoleń. Z czasem jednak rozrastające się podziemia zaczęły stwarzać zagrożenie dla zabudowy i ulic miasta.

Biały labirynt pod chełmską starówką

Podziemne wyrobiska powstawały na kilku poziomach i miejscami sięgały ponad 20 metrów pod powierzchnię. Przypadkowe połączenia kolejnych wyrobisk stworzyły rozległe komory i korytarze.

Cały historyczny labirynt pod starówką jest znacznie większy niż trasa dostępna dla turystów. Źródła opisują jego długość jako sięgającą kilkudziesięciu kilometrów. Zwiedzający mogą natomiast przejść przygotowaną i zabezpieczoną trasą liczącą około 2 kilometrów.

Trasa prowadzi przez trzy podziemne kompleksy korytarzy znajdujące się w rejonie kościoła pw. Rozesłania Świętych Apostołów, pod dawnym rynkiem oraz w rejonie ulicy Przechodniej. Jej obecny kształt powstał w latach 80. XX wieku, po wcześniejszym przystosowaniu części podziemi do zwiedzania.

W trakcie około 50-minutowej wędrówki można zobaczyć między innymi ekspozycje geologiczne, archeologiczne i historyczne. Jedną z ciekawostek jest także szyb dawnej studni miejskiej.

Temperatura zaskakuje. Nawet latem jest tu chłodno

Podziemna wyprawa może być szczególnie atrakcyjna podczas upalnych dni. W podziemiach przez cały rok utrzymuje się temperatura około 9°C, a wilgotność powietrza wynosi mniej więcej 70–85 procent. Dlatego nawet w środku lata warto zabrać ze sobą bluzę albo lekką kurtkę.

Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i wyznaczoną trasą. Wąskie, podziemne korytarze mogą jednak nie być odpowiednim miejscem dla osób cierpiących na klaustrofobię.

To właśnie połączenie chłodu, białych ścian kredowych, półmroku i opowieści przewodnika sprawia, że zwykła wycieczka szybko zamienia się w niezwykłą podróż przez historię Chełma.

Kim jest Bieluch? Legendarny strażnik podziemi

Nieodłącznym elementem wizyty jest opowieść o Bieluchu. Trzeba jednak podkreślić, że Bieluch należy do świata lokalnych legend.

Według jednej z najbardziej znanych opowieści przed wiekami w jaskini na Chełmskiej Górze miał mieszkać potężny niedźwiedź. Zwierzę miało z czasem przybrać biały kolor od przebywania w kredowej jaskini.

Legenda mówi również, że niedźwiedź pomógł mieszkańcom podczas najazdu, a później stał się symbolem miasta. Biały niedźwiedź pomiędzy trzema dębami znajduje się do dziś w herbie Chełma.

W podziemnym labiryncie niedźwiedź powrócił natomiast jako Bieluch – dobry duch i opiekun podziemi. Według legendy pojawia się, aby pomagać mieszkańcom i turystom. To właśnie ta historia dodaje zwiedzaniu odrobinę tajemniczości, szczególnie najmłodszym uczestnikom wycieczki.

To nie tylko atrakcja turystyczna

Chełmskie podziemia są przede wszystkim wyjątkowym świadectwem dawnego sposobu życia mieszkańców miasta. Przez stulecia kreda stanowiła ważny surowiec, a jej wydobywanie wpłynęło na powstanie niezwykłej podziemnej przestrzeni.

Obiekt ma również znaczenie zabytkowe. W 1994 roku podziemia zostały wpisane do rejestru zabytków jako unikatowa pozostałość górnictwa kredowego.

Co ciekawe, podziemia kryją także ślady dawnego życia mieszkańców. Podczas prac zabezpieczających odnajdywano między innymi przedmioty użytkowe, ceramikę, monety, narzędzia oraz elementy związane z funkcjonowaniem dawnej studni miejskiej.

Miejsce, które warto zobaczyć na Lubelszczyźnie

Podziemia Kredowe w Chełmie to propozycja dla osób, które podczas wycieczki chcą zobaczyć coś więcej niż tradycyjne muzeum. Tutaj historia znajduje się dosłownie pod stopami.

W jednej chwili spaceruje się po chełmskiej starówce, a kilka minut później schodzi się pod ziemię i trafia do świata białych kredowych korytarzy. Do tego dochodzą opowieści o dawnych mieszkańcach, tajemniczych wyrobiskach i legendarnym Bieluchu.

To właśnie dlatego podziemia mogą zainteresować zarówno miłośników historii, jak i rodziny z dziećmi czy turystów szukających nietypowych atrakcji.

Praktyczna wskazówka dla turystów

Wejście na trasę znajduje się przy ul. Lubelskiej 55A w Chełmie. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, dlatego przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny wejść i możliwość rezerwacji. Ze względu na stałą temperaturę około 9°C nawet latem dobrze mieć ze sobą cieplejsze ubranie.

Jeśli szukacie miejsca, w którym historia, geologia i legenda spotykają się kilkanaście metrów pod ziemią, Chełmskie Podziemia Kredowe zdecydowanie warto wpisać na swoją listę.