Dwa fragmenty lufy dawnego karabinu skałkowego odnaleziono w okolicach Uchańki w gminie Dubienka. Zdaniem Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znalezisko może mieć związek z bitwą pod Dubienką z 1792 roku. To wstępna hipoteza, która wymaga dalszych badań.

Fragmenty dawnej broni odnalezione pod Dubienką

O nowym odkryciu poinformował Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Na szczególną uwagę zasługują dwa fragmenty lufy ręcznej broni palnej, najprawdopodobniej karabinu lub muszkietu skałkowego. Elementy odnaleziono blisko siebie, jednak nie łączą się bezpośrednio. Oznacza to, że pomiędzy nimi brakuje kolejnego odcinka lufy.

Jeden z fragmentów obejmuje część denną z komorą prochową i otworem zapałowym, drugi natomiast część wylotową. Zachowane elementy mają około 41 i 21 centymetrów długości.

Mimo znacznej korozji można rozpoznać niektóre cechy konstrukcyjne zabytku. Lufa ma zasadniczo okrągły przekrój, który w części dennej przechodzi w kształt ośmioboczny. Jej średnica wynosi około 21 mm przy wylocie i 25 mm w części dennej.

Czy broń pochodzi z bitwy pod Dubienką?

Odkryte fragmenty mogą pochodzić z broni używanej pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku. Na obecnym etapie nie udało się jednak ustalić jej dokładnego typu, modelu ani miejsca produkcji. Nie można również wykluczyć, że była to broń myśliwska lub egzemplarz pochodzący z późniejszego okresu.

Istotne znaczenie ma miejsce odnalezienia zabytku. Fragmenty lufy zarejestrowano za pomocą GPS na kierunku odwrotu wojsk polskich po bitwie pod Dubienką w 1792 roku. W okolicach Uchańki odkrywano już wcześniej przedmioty związane z dawnymi działaniami wojennymi, w tym pociski i elementy wyposażenia wojskowego.

Według przekazów historycznych po zakończeniu głównego starcia wycofujące się oddziały polskie nadal ścierały się z wojskami rosyjskimi. Znalezisko może więc pomóc w lepszym poznaniu przebiegu tej mniej rozpoznanej fazy bitwy.

Konserwatorzy podkreślają jednak, że związek fragmentów lufy z wydarzeniami z 1792 roku pozostaje hipotezą i wymaga dalszej weryfikacji.

Rzadkie znalezisko na polu bitwy

Jak zaznacza Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, jest to według dotychczasowego stanu badań pierwszy tak duży fragment ręcznej broni palnej odnaleziony na polu bitwy pod Dubienką lub w jego otoczeniu.

Podobne przedmioty należą do rzadkości na stanowiskach związanych z walkami z tej epoki. Uszkodzoną lub porzuconą broń często zbierano po zakończeniu starć, aby odzyskać metal. W ziemi pozostawały przede wszystkim drobniejsze elementy uzbrojenia, które mogły zostać przeoczone.

Odnalezione fragmenty wymagają jeszcze konserwacji, dokładnych pomiarów i analiz porównawczych. Jeśli przypuszczenia dotyczące ich pochodzenia się potwierdzą, zabytek wzbogaci materiały archeologiczne związane z bitwą pod Dubienką.

Poszukiwania prowadzone za zgodą konserwatora

Choć regularne badania archeologiczne na polu bitwy pod Uchańką zostały czasowo wstrzymane, kolejne przedmioty odnajdują poszukiwacze współpracujący z archeologami.

W opisywanej ekspedycji uczestniczyli członkowie Fundacji Historycznej „Lubelszczyzna” z Gorzkowa. Poszukiwania prowadzono na podstawie pozwolenia wydanego przez Delegaturę Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Chełmie.

Przykład ten pokazuje, jak ważna jest współpraca specjalistów z odpowiedzialnymi eksploratorami. Dokładne dokumentowanie miejsca odkrycia pozwala nie tylko zabezpieczać zabytki, lecz także odtwarzać historię wydarzeń rozgrywających się przed ponad dwoma stuleciami.

Źródło: Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.