W Nałęczowie trwają prace konserwatorskie przy Chacie Żeromskiego, Mauzoleum Adama Żeromskiego i zabytkowej studni. Jednocześnie powstaje nowy budynek muzealno-administracyjny, który ma pomieścić dwa muzea literackie – Stefana Żeromskiego i Bolesława Prusa. Inwestycja prowadzona jest w historycznym otoczeniu i pod nadzorem konserwatorskim.

Chata Żeromskiego w Nałęczowie odzyskuje blask. Trwa ważna inwestycja

Nałęczów wzbogaca swoje muzealne zaplecze, a jednocześnie prowadzi prace przy cennych zabytkach związanych ze Stefanem Żeromskim. Na terenie przy ul. Żeromskiego 8 trwają prace konserwatorskie oraz budowa nowego budynku muzealno-administracyjnego.

To miejsce ma szczególne znaczenie dla historii Nałęczowa. Zespół obejmujący Chatę Żeromskiego, Mauzoleum Adama Żeromskiego, studnię i otaczający ogród figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A/824.

Chata Żeromskiego przechodzi prace konserwatorskie

Drewniana Chata Żeromskiego wymagała kolejnych prac zabezpieczających. Wcześniej na jej elementach widoczne były m.in. ślady działalności owadów niszczących drewno, uszkodzenia części drewnianych elementów elewacji oraz problemy dotyczące pokrycia dachowego, kamiennego cokołu i schodów.

Zakres prac obejmuje m.in. zabezpieczenie drewnianego gontu, częściową wymianę uszkodzonych elementów pokrycia oraz zabezpieczenie dachu przed ogniem. Zaplanowano również oczyszczenie i zabezpieczenie drewnianych elementów konstrukcyjnych.

Konserwatorzy zajmują się także kamiennym cokołem. Przewidziano usunięcie glonów, mchów i innych zabrudzeń, uzupełnienie spoin oraz zabezpieczenie kamienia przed działaniem wilgoci.

W ramach prac przewidziano również uszczelnienie obiektu i fumigację, czyli zabieg mający na celu zwalczanie szkodników drewna.

Prace obejmują także mauzoleum

Konserwacja nie ogranicza się do samej Chaty. Prace prowadzone są również przy Mauzoleum Adama Żeromskiego.

W tym przypadku zakres obejmuje m.in. sprawdzenie stanu tynków, usunięcie odspojonych fragmentów, oczyszczenie powierzchni, uzupełnienie zarysowań i ubytków oraz wykonanie odpowiednich zabezpieczeń.

Konserwatorzy zajmują się również kamiennymi elementami mauzoleum. Zaplanowano ich oczyszczenie, dezynfekcję, uzupełnienie ubytków oraz naprawę spoin.

Prace obejmują także elementy stolarki i szklenia, w tym witraż oraz drzwi.

Zabytkowa studnia również zostanie zabezpieczona

Na terenie zespołu znajduje się również zabytkowa studnia. W poprzednich latach przeprowadzono przy niej prace konserwatorskie, a jej stan techniczny oceniany jest jako dobry.

Mimo to zaplanowano kolejne działania zabezpieczające. Obejmują one m.in. impregnację drewnianego gontu, wcześniejszą wymianę zużytych elementów oraz zabezpieczenie drewnianych części odpowiednią powłoką.

Nowy budynek dla dwóch muzeów

Największą zmianą na terenie zabytkowego założenia będzie jednak nowy budynek muzealno-administracyjny.

Muzeum Narodowe w Lublinie prowadzi inwestycję, której zakres obejmuje budowę nowego pawilonu muzeum, prace konserwatorskie przy zabytkach oraz zagospodarowanie terenu. Potwierdza to dokumentacja postępowania dotyczącego wyboru generalnego wykonawcy.

Nowy obiekt ma zapewnić przestrzeń dla dwóch muzeów literackich: Muzeum Stefana Żeromskiego i Muzeum Bolesława Prusa.

Muzeum Bolesława Prusa działało wcześniej w pałacu Małachowskich, a obecnie korzysta z tymczasowej siedziby w zabytkowej Ochronce. Nowy pawilon ma więc uporządkować zaplecze obu placówek i stworzyć im odpowiednie warunki do funkcjonowania.

Co ważne, inwestycja ma również poprawić zaplecze socjalne i techniczne. Nowy obiekt będzie dysponował sanitariatami zarówno dla pracowników, jak i odwiedzających.

Nowa architektura ma współgrać z zabytkowym otoczeniem

Budowa nowego obiektu odbywa się w szczególnie wymagającym miejscu. Historyczne założenie przy ul. Żeromskiego 8 obejmuje nie tylko zabytkowe budynki, lecz także ogród i istniejący drzewostan. W dokumentach dotyczących ochrony zabytków zespół ten figuruje jako jedna całość.

Dlatego projekt nowego budynku zakłada jego możliwie harmonijne wpisanie w otoczenie.

Bryła i elewacje mają nawiązywać materiałowo do estetyki Chaty Żeromskiego. Drewniane wykończenie oraz ciemna kolorystyka mają sprawić, że nowa architektura nie będzie dominowała nad historycznym założeniem.

Jednocześnie projekt przewiduje zachowanie cennych drzew oraz nowe nasadzenia nawiązujące charakterem do ogrodów z przełomu XIX i XX wieku.

Historia miejsca sięga czasów Stefana Żeromskiego

Historia tego miejsca jest nierozerwalnie związana ze Stefanem Żeromskim. Pisarz kupił działkę przy Armatniej Górze i w latach 1904–1905 wybudował na niej drewniany domek-willę w typie góralskiej chaty. Projekt przygotował architekt Jan Koszczyc-Witkiewicz.

Chata pełniła funkcję letniej pracowni pisarza. Z czasem stała się również miejscem poświęconym jego twórczości.

Po śmierci syna pisarza, Adama Żeromskiego, w latach 1920–1922 wzniesiono w pobliżu granicy działki jego mauzoleum. Obiekt również zaprojektował Jan Koszczyc-Witkiewicz.

W 1928 roku w Chacie, z inicjatywy Oktawii Żeromskiej, otwarto muzeum pisarza. Placówka działa tam do dziś.

Dzisiaj cały zespół pozostaje jednym z charakterystycznych zabytków Nałęczowa.

Inwestycja ma połączyć ochronę zabytków z nowoczesnym muzeum

Prowadzone prace pokazują, że ochrona historycznego charakteru miejsca może iść w parze z jego rozwojem.

Z jednej strony konserwatorzy zabezpieczają oryginalne elementy Chaty, mauzoleum i studni. Z drugiej natomiast powstaje nowoczesne zaplecze, które ma umożliwić dalszy rozwój działalności muzealnej.

Co istotne, dokumentacja inwestycji przewiduje zarówno prace konserwatorskie przy istniejących zabytkach, jak i budowę nowego pawilonu oraz zagospodarowanie otoczenia.