Już 1 października w Wytycznie odbędą się uroczystości upamiętniające 87. rocznicę bitwy pod Wytycznem, w której żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza walczyli z Armią Czerwoną. Główne obchody rozpoczną się w południe przy Kopcu Chwały Żołnierzy KOP. W programie znalazły się m.in. Apel Poległych, modlitwa, złożenie wieńców i zapalenie zniczy.

Bitwa pod Wytycznem. Ostatnie starcie KOP

Bitwa pod Wytycznem rozegrała się 1 października 1939 roku, w czasie kampanii polskiej. Oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza dowodzone przez gen. bryg. Wilhelma Orlika-Rückemanna po wcześniejszych walkach i przeprawie przez Bug kierowały się w stronę oddziałów Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga.

Jak wynika z materiałów Instytutu Pamięci Narodowej, polskie oddziały zostały zaatakowane podczas próby przekroczenia szosy Włodawa–Chełm. W nocy z 30 września na 1 października doszło do walk z sowiecką 36. brygadą pancerną. Polacy zniszczyli cztery czołgi, a część oddziałów zdołała przedostać się na drugą stronę drogi. Nad ranem do walki wkroczyły kolejne jednostki sowieckie.

Wyczerpanie żołnierzy oraz przewaga przeciwnika sprawiły, że dalsze prowadzenie walk w dotychczasowym składzie stało się niemożliwe. Gen. Orlik-Rückemann zdecydował o rozproszeniu podległych mu oddziałów. Część żołnierzy dołączyła następnie do formacji SGO „Polesie”.

Kopiec Chwały Żołnierzy KOP w Wytycznie

Pamięć o poległych żołnierzach jest kultywowana w Wytycznie od wielu lat. Jednym z najważniejszych miejsc upamiętnienia pozostaje Kopiec Chwały Żołnierzy KOP, przy którym odbywają się rocznicowe uroczystości.

IPN wielokrotnie współorganizował obchody rocznicy bitwy wspólnie z Nadbużańskim Oddziałem Straży Granicznej. W 2019 roku, podczas obchodów 80. rocznicy, przy Kopcu Chwały odbyły się m.in. uroczystości religijne, wystąpienia okolicznościowe oraz przypomnienie historii Korpusu Ochrony Pogranicza.

Także podczas 83. rocznicy organizowano wydarzenia edukacyjne i rajd szlakiem Zgrupowania KOP gen. Orlika-Rückemanna. Finałem były główne uroczystości pod Kopcem Chwały.

Uroczystości 1 października

Tegoroczne obchody organizuje Nadbużański Oddział Straży Granicznej w Chełmie, a partnerami wydarzenia są Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie oraz Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej. Uroczystości objęto patronatem honorowym Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komendanta Głównego Straży Granicznej.

Główna część wydarzenia rozpocznie się 1 października o godz. 12:00 przy Kopcu Chwały Żołnierzy KOP w Wytycznie.

W programie przewidziano:

• Apel Poległych,
• wspólną modlitwę,
• złożenie wieńców,
• zapalenie zniczy na grobach poległych,
• stoiska promocyjne i edukacyjne instytucji oraz służb mundurowych.

Organizatorzy zapraszają do udziału mieszkańców, pasjonatów historii oraz wszystkich, którzy chcą w ten sposób uczcić pamięć żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza.

Pamięć o żołnierzach KOP

Rocznica bitwy pod Wytycznem jest okazją nie tylko do przypomnienia wydarzeń z października 1939 roku, ale również do poznania historii Korpusu Ochrony Pogranicza.

IPN wskazuje, że po bitwie rozproszone oddziały KOP ukrywały broń w okolicznych lasach. Część z niej została później wykorzystana w dalszej walce z okupantami. Wydarzenia pod Wytycznem stały się również częścią pamięci historycznej regionu.

1 października 2026 roku mieszkańcy i goście ponownie spotkają się w Wytycznie, aby oddać hołd żołnierzom, którzy 87 lat wcześniej stoczyli tutaj jedno z ostatnich starć Korpusu Ochrony Pogranicza z Armią Czerwoną.