Pół wieku temu w Polsce powstał pierwszy park krajobrazowy, dając początek jednemu z najważniejszych systemów ochrony przyrody w Europie. Jubileusz 50-lecia parków krajobrazowych stał się okazją do spotkania ekspertów, przedstawicieli administracji rządowej oraz jednostek odpowiedzialnych za ochronę środowiska. Podczas konferencji w Ministerstwie Klimatu i Środowiska podsumowano dorobek pięciu dekad oraz wskazano kierunki dalszego rozwoju ochrony krajobrazu i różnorodności biologicznej.

50 lat parków krajobrazowych w Polsce. Naukowcy i eksperci wyznaczają kierunki ochrony przyrody

30 czerwca 2026 roku w siedzibie Ministerstwa Klimatu i Środowiska w Warszawie odbyła się jubileuszowa konferencja „50 lat Parków Krajobrazowych w Polsce”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli administracji rządowej, jednostek ochrony przyrody, środowiska naukowego oraz dyrektorów parków krajobrazowych z całego kraju. Była to okazja nie tylko do podsumowania dorobku ostatnich pięciu dekad, ale również do dyskusji nad przyszłością ochrony krajobrazu w obliczu zmian klimatycznych, presji urbanizacyjnej oraz rosnących potrzeb społecznych.

50 lat systemowej ochrony krajobrazu

Historia parków krajobrazowych w Polsce rozpoczęła się w 1976 roku, kiedy utworzono Suwalski Park Krajobrazowy – pierwszy tego typu obszar chroniony w kraju. Od tego momentu sieć parków systematycznie się rozwijała, stając się jednym z najważniejszych elementów krajowego systemu ochrony przyrody.

Obecnie w Polsce funkcjonuje 125 parków krajobrazowych, które zajmują ponad 26 tys. km², czyli około 8,4% powierzchni kraju. Łączna powierzchnia parków krajobrazowych jest większa niż suma wszystkich parków narodowych i rezerwatów przyrody w Polsce. Ich zadaniem jest ochrona wyjątkowych walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych przy jednoczesnym umożliwieniu zrównoważonego rozwoju lokalnych społeczności.

Konferencja poświęcona przyszłości ochrony przyrody

Jubileuszowe spotkanie otworzyli minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska oraz Główny Konserwator Przyrody Mikołaj Dorożała. W konferencji uczestniczył również Piotr Otawski.

Województwo Lubelskie reprezentowali:

• Paweł Łapiński – Dyrektor Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych,
• Andrzej Kardasz – Zastępca Dyrektora Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych,
• Piotr Łukaszewski – Kierownik Oddziału Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej Departamentu Środowiska i Zasobów Naturalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego,
• Tomasz Wąsik – Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie i Regionalny Konserwator Przyrody.

Parki krajobrazowe pełnią znacznie szerszą rolę niż ochrona przyrody

Podczas konferencji podkreślano, że współczesne parki krajobrazowe nie ograniczają się wyłącznie do ochrony cennych ekosystemów. Realizują również projekty dotyczące:

• ochrony zagrożonych gatunków roślin i zwierząt,
• renaturyzacji ekosystemów wodnych,
• zwiększania retencji krajobrazowej,
• przeciwdziałania skutkom zmian klimatu,
• edukacji ekologicznej,
• ochrony dziedzictwa kulturowego i krajobrazowego.

Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska w parkach krajobrazowych w całej Polsce pracuje ponad 690 specjalistów, którzy każdego dnia prowadzą działania związane z ochroną przyrody, monitoringiem środowiska, edukacją oraz współpracą z samorządami i mieszkańcami.

Znaczenie audytów krajobrazowych i nowych przepisów

Istotnym elementem konferencji były wykłady poświęcone audytom krajobrazowym oraz planowanym zmianom w przepisach dotyczących ochrony przyrody i lasów. Eksperci zwracali uwagę, że właściwe planowanie przestrzenne oraz identyfikacja najcenniejszych krajobrazów stają się jednym z najważniejszych narzędzi ochrony środowiska w warunkach postępującej urbanizacji i zmian klimatycznych.

Wystawa ukazująca piękno polskich krajobrazów

Integralną częścią jubileuszu było otwarcie wystawy fotograficznej prezentującej najcenniejsze krajobrazy chronione przez parki krajobrazowe. Ekspozycja pokazała bogactwo polskiej przyrody – od jezior i torfowisk, przez doliny rzeczne, lasy i wąwozy, aż po obszary rolnicze o wysokich walorach krajobrazowych. Wydano również specjalną jubileuszową publikację podsumowującą 50 lat działalności parków krajobrazowych w Polsce.

Lubelskie parki krajobrazowe częścią ogólnopolskiego systemu ochrony

Obecność przedstawicieli Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych podczas jubileuszowej konferencji podkreśliła znaczenie województwa lubelskiego w krajowym systemie ochrony przyrody. Region należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów Polski i wyróżnia się dużym udziałem terenów objętych różnymi formami ochrony.

Jubileusz 50-lecia parków krajobrazowych był nie tylko okazją do podsumowania dotychczasowych osiągnięć, ale również do wyznaczenia kierunków dalszych działań na rzecz ochrony krajobrazu, bioróżnorodności i zrównoważonego rozwoju. W obliczu zmian klimatycznych rola parków krajobrazowych staje się coraz większa – nie tylko jako obszarów chronionych, lecz także miejsc edukacji, badań naukowych oraz współpracy z lokalnymi społecznościami.