Na mapie województwa lubelskiego nie brakuje miejsc, które skrywają niezwykłe historie i zabytki. Jednym z nich jest Wożuczyn – mała wieś w powiecie tomaszowskim, w gminie Rachanie, położona przy drodze wojewódzkiej nr 850. Choć liczy zaledwie niespełna 800 mieszkańców, jej dzieje i zachowane pamiątki świadczą o niezwykłym znaczeniu, jakie odgrywała na przestrzeni wieków.

Ślady historii – od rycerzy po Chopina

Pierwsze wzmianki o Wożuczynie pochodzą z 1409 roku, kiedy to we wsi szlacheckiej erygowano parafię łacińską. Przez stulecia miejscowość była siedzibą rodu Wożuczyńskich herbu Godziemba, a później wielokrotnie stawała w obliczu dramatycznych wydarzeń. W 1595 roku spalili ją Tatarzy, a kolejne zniszczenia przyniosły wojny XVII wieku.

Na wzgórzu, gdzie niegdyś wznosił się zamek bastejowy Jakuba Wożuczyńskiego, w XVIII wieku powstał okazały pałac Wilhelma Miera, z włoskim ogrodem i własnym teatrem. To właśnie tutaj znajdował się fortepian Bucholtza, na którym grywał Fryderyk Chopin, przyjaciel rodziny właścicieli. Niestety, pałac wraz z bezcennymi pamiątkami spłonął w czasie I wojny światowej i nigdy nie został odbudowany. Dziś o jego świetności przypominają jedynie relikty murów, budynek bramny, obeliski oraz rozległy park – wszystkie wpisane do rejestru zabytków.

Barokowa świątynia i pamiątki religijne

Sercem Wożuczyna jest kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiony w latach 1742–1750 w stylu późnobarokowym z fundacji Wilhelma Miera. Świątynia miała burzliwe dzieje – wcześniejsze budowle były niszczone kolejno przez Tatarów i Kozaków, aż doczekała się trwałej, murowanej formy. W czasie II wojny światowej kościół pełnił funkcję magazynu, a nabożeństwa przeniesiono do wiejskiej stodoły. Dziś jest jednym z najcenniejszych zabytków regionu i centralnym punktem życia religijnego mieszkańców. Tuż obok znajduje się cmentarz parafialny, który również pamięta dawne pokolenia Wożuczynian i kryje ślady lokalnej historii.

Miejsce dla miłośników historii i turystyki kulturowej

Choć pałac już nie istnieje, a wspomnienia o jego świetności przetrwały jedynie w dokumentach i legendach, Wożuczyn nadal przyciąga turystów. Malownicze położenie w sercu Zamojszczyzny, zabytkowy kościół i tajemnicze pozostałości zespołu pałacowo-parkowego sprawiają, że to idealne miejsce dla osób szukających mniej znanych, ale niezwykle klimatycznych destynacji.

Stowarzyszenie Miłośników Wożuczyna i Okolic

Stowarzyszenie dbające o historyczne dziedzictwo Wożuczyna, działa od lutego 2011 roku jako organizacja pozarządowa skupiająca sympatyków miejscowości i jej otoczenia. Swoją pracę prowadzi społecznie, stawiając na integrację mieszkańców, promocję regionu, wspieranie edukacji i wychowania, a także ochronę lokalnych tradycji i zabytków. Jednym z najważniejszych osiągnięć stowarzyszenia jest utworzona w 2012 roku Izba Regionalna w zabytkowej organistówce, gromadząca cenne pamiątki historyczne. Organizacja ma na koncie sześć projektów, w tym cztery w ramach programu „Działaj Lokalnie”, jeden w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz jeden projekt polsko-ukraiński. Efektem działań są m.in. wystawa rysunków Edmunda Monsiela, pocztówki, kalendarze oraz publikacja pt. „Wożuczyn”. Stowarzyszenie regularnie organizuje także wycieczki i imprezy integrujące lokalną społeczność oraz wspiera osoby potrzebujące.

Więcej informacji: www.smwio.pl.tl

Źródło: Stowarzyszenie Miłośników Wożuczyna i Okolic/ Wikipedia