Włodawa należy dziś do najbardziej aktywnych inwestycyjnie samorządów we wschodniej części województwa lubelskiego. W ostatnich latach miasto realizuje szereg projektów związanych m.in. z infrastrukturą drogową, przestrzenią publiczną, gospodarką komunalną oraz modernizacją obiektów publicznych. Najnowsze raporty o stanie miasta pokazują jednak, że dynamiczny rozwój ma swoją cenę – rosnące zadłużenie, kurczącą się liczbę mieszkańców oraz coraz większą presję na budżet samorządu.

Dane przedstawione w analizie pochodzą z raportów o stanie Gminy Miejskiej Włodawa za lata 2023–2025. Dokumenty pokazują zarówno rekordowy poziom inwestycji, jak i wyzwania, z którymi mierzy się wiele średnich i małych miast w Polsce: problemy demograficzne, rosnące koszty usług publicznych oraz konieczność utrzymania wysokiego poziomu wydatków przy ograniczonych dochodach.

Budżet: więcej pieniędzy, jeszcze więcej wydatków

Dochody miasta wyniosły w 2025 roku 93,79 mln zł, a wydatki 110,79 mln zł. Różnica między nimi sięgnęła około 17 mln zł. Wydatki majątkowe, obejmujące głównie inwestycje, wyniosły 34,57 mln zł. Dla porównania rok wcześniej było to 9,67 mln zł.

Włodawa wyraźnie przyspieszyła inwestycyjnie, ale takie przyspieszenie ma swoją cenę. Widać ją w różnicy między dochodami a wydatkami oraz w poziomie zadłużenia.

Dług: najważniejsza liczba w raporcie

Najmocniejszą liczbą w całym zestawieniu jest zadłużenie. Jeszcze na koniec 2024 roku Włodawa miała 22,2 mln zł zobowiązań. Rok później było to już 41,5 mln zł. W 2025 roku miasto wyemitowało obligacje na 20,8 mln zł, a spłaciło lub wykupiło zobowiązania za 1,5 mln zł. W praktyce oznacza to wzrost długu netto o 19,3 mln zł w ciągu jednego roku.

W przeliczeniu na mieszkańca dług miasta wyniósł około 3544 zł. Rok wcześniej było to około 1867 zł. To oczywiście nie oznacza osobistego rachunku wystawionego każdemu mieszkańcowi, ale pokazuje skalę zobowiązań w odniesieniu do wielkości miasta.

Demografia: coraz mniej mieszkańców

Włodawa jest dziś miastem mniejszym niż jeszcze dwa lata temu. Na koniec 2023 roku miała 12 082 mieszkańców, na koniec 2025 roku 11 709. Ubyły 373 osoby.

Ten spadek demograficzny przewija się przez raporty jak ciche tło dla wielu innych danych. W 2025 roku odnotowano 57 zameldowanych noworodków i 136 zgonów mieszkańców. Mniej mieszkańców to nie tylko statystyka. To także mniejsza baza podatkowa, inne potrzeby szkół, większe znaczenie usług społecznych i większa waga każdego zobowiązania finansowego.

Mieszkania komunalne: zasób się kurczy

Osobny rozdział stanowią mieszkania komunalne. Zasób miasta kurczy się: 218 lokali w 2023 roku, 211 w 2024 roku i 208 w 2025 roku. W raporcie wskazano, że spadek w ostatnim roku wynikał ze sprzedaży lokali najemcom.

W 2025 roku na lokal oczekiwało 25 gospodarstw. Z listy oczekujących zawarto 2 umowy. Miasto zawierało też inne umowy lokalowe, m.in. kontynuacyjne, po zamianach lub wstąpieniu w najem, ale dla kolejki najważniejsza jest właśnie liczba nowych przydziałów z listy.

W tym samym czasie rosną czynsze bazowe. Od 2023 do 2026 roku stawki wzrastają o około 14 proc. W kategorii A oznacza to przejście z 7 zł do 8 zł za metr kwadratowy.

Oświata: duża pozycja w budżecie

Dużym obciążeniem budżetu pozostaje oświata. W dziale „Oświata i wychowanie” wydatki wyniosły 40,10 mln zł. Rok wcześniej było to 37,04 mln zł. Jednocześnie w dwóch miejskich szkołach podstawowych uczyło się 1164 uczniów, o 33 mniej niż w 2024 roku.

Mniejsza liczba uczniów nie oznacza automatycznie niższych kosztów, bo szkoły mają stałe wydatki: pensje, energię, utrzymanie budynków, dowóz, wsparcie specjalne. Raport pokazuje jednak wyraźnie, że koszty rosną mimo spadku liczby dzieci.

W części oświatowej pojawia się też niejasność. Tabela budżetowa wskazuje 40,10 mln zł, natomiast opis edukacji podaje 39,26 mln zł. Różnica wynosi 842,45 tys. zł. Najpewniej wynika z innego zakresu liczenia, ale dokument nie tłumaczy tego wprost.

Organizacje pozarządowe: sport dominuje, tabela budzi pytania

Miasto przekazało organizacjom pozarządowym 657,43 tys. zł dotacji. Największa część, 433,5 tys. zł, trafiła na sport.

W tabeli zbiorczej wykorzystania dotacji pojawia się jednak kwota 221,97 tys. zł, która nie obejmuje sportu, czyli największej kategorii. Po zsumowaniu tabel szczegółowych wychodzi około 632,54 tys. zł. To nie jest dowód nadużycia, ale jest to przykład danych, które w takiej formie mogą wprowadzać odbiorcę w błąd.

Rynek pracy: więcej bezrobotnych niż rok wcześniej

Rynek pracy również nie daje powodów do prostego optymizmu. Na koniec 2025 roku zarejestrowanych było 558 bezrobotnych mieszkańców Włodawy. Rok wcześniej było ich 517.

Ponad połowę stanowili długotrwale bezrobotni, których było 338. W grupie bezrobotnych było też 140 osób do 30. roku życia i 134 osoby po pięćdziesiątce. W ewidencji działalności gospodarczej założono 41 firm, a wykreślono 44. To kolejny rok, w którym wykreśleń było więcej niż nowych wpisów.

MPGK: mniejsza strata, duża inwestycja

W raportach pojawia się także MPGK, czyli miejska spółka odpowiedzialna za dostarczanie wody, odbiór ścieków, gospodarkę odpadami, utrzymanie zieleni, ciepłownictwo i usługi komunalne.

Spółka zakończyła 2025 rok stratą netto 483,3 tys. zł. Przychody wyniosły 27,36 mln zł, a koszty 27,86 mln zł.

MPGK zatrudniało 129 osób, a koszty wynagrodzeń i składek przekroczyły łącznie 13,8 mln zł. Jednocześnie spółka prowadzi jedną z największych inwestycji komunalnych w historii miasta – modernizację źródła ciepła z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. Raport podaje koszt przedsięwzięcia na poziomie 36,02 mln zł i zaawansowanie prac wynoszące około 70 proc.

Według danych spółki inwestycja przyczyniła się również do obniżenia cen ciepła – o 30 proc. w 2024 roku oraz o kolejne 9 proc. w 2025 roku.

Obraz Włodawy w 2026 roku

Raporty pokazują Włodawę jako miasto znajdujące się w ważnym momencie rozwoju. Z jednej strony samorząd realizuje największy od lat program inwestycyjny, z drugiej musi mierzyć się z wyzwaniami typowymi dla wielu miast wschodniej Polski – spadkiem liczby mieszkańców, rosnącymi kosztami usług publicznych i koniecznością utrzymania równowagi finansowej.

Najbliższe lata pokażą, czy obecne inwestycje przełożą się na większą atrakcyjność miasta dla mieszkańców i przedsiębiorców. To właśnie od tego w dużej mierze zależeć będzie, czy wzrost zadłużenia okaże się kosztem rozwoju, czy problemem dla kolejnych budżetów samorządu.

autor: Piotr Lisowski