W Parku Krajobrazowym Lasy Janowskie odbyło się terenowe szkolenie poświęcone rozpoznawaniu tropów ssaków w warunkach zimowych, ze szczególnym uwzględnieniem wilka. Zajęcia miały charakter praktyczny i edukacyjny, a ich celem było pogłębienie wiedzy na temat obecności dużych ssaków i drapieżników w ekosystemach leśnych oraz metod ich monitoringu. Kulminacyjnym momentem szkolenia było odnalezienie bardzo świeżych śladów bytowania wilka w odległości zaledwie około 100 metrów od ostoi konia biłgorajskiego w Szklarni.

Nauka w terenie – tropy, ślady i monitoring

Szkolenie miało formę zajęć terenowych i koncentrowało się na praktycznej nauce identyfikacji tropów wilka w warunkach zimowych. Uczestnicy uczyli się odróżniania ich od śladów innych gatunków ssaków oraz rozpoznawania dodatkowych oznak obecności drapieżników, takich jak ścieżki wędrówek, miejsca znakowania terenu czy pozostałości po żerowaniu.

Zajęcia odbywały się na obszarze naturalnego występowania wilka, przy stabilnej pokrywie śnieżnej, która umożliwiała dokładną obserwację i interpretację śladów.

Organizacja szkolenia i przebieg działań

Wydarzenie rozpoczęło się o godzinie 11:00 w ostoi konia biłgorajskiego w Szklarni. Po krótkiej instrukcji udzielonej przez pracownika Oddziału w Janowie Lubelskim uczestnicy wyruszyli w teren. Zostali podzieleni na trzy grupy, z których każda realizowała obserwacje na innej, wcześniej wyznaczonej trasie badawczej.

Takie rozwiązanie pozwoliło na objęcie większego obszaru Parku Krajobrazowego Lasy Janowskie oraz porównanie wyników obserwacji prowadzonych w różnych typach siedlisk leśnych.

Dane GPS i ochrona gatunku chronionego

Wszystkie odnalezione tropy i ślady bytowania wilka były dokumentowane i zaznaczane przy użyciu urządzeń GPS. Pozyskane dane posłużą do analizy rozmieszczenia wilków w najbliższej okolicy ostoi konia biłgorajskiego oraz stanowią cenny materiał do monitoringu populacji tego gatunku objętego ochroną prawną.

Uczestnicy szkolenia zapoznali się również z zasadami bezpiecznego poruszania się w terenie oraz z etyką prowadzenia badań przyrodniczych, ze szczególnym uwzględnieniem minimalizowania ingerencji w środowisko.

Wilk a koń biłgorajski – sąsiedztwo drapieżnika

Jednym z głównych założeń szkolenia było sprawdzenie, w jakiej odległości od ostoi konia biłgorajskiego można napotkać tropy i ślady bytowania wilków. Wyniki obserwacji okazały się niezwykle interesujące – bardzo świeże ślady obecności wilka zostały odnalezione w odległości nie większej niż 100 metrów od ostoi.

Bliska obecność wilka w pobliżu wolno żyjącego stada koni biłgorajskich może wywoływać różnorodne reakcje behawioralne. Konie mogą wykazywać podwyższoną czujność, częstsze zachowania alarmowe oraz zmianę sposobu wykorzystania przestrzeni. Stado może poruszać się w bardziej zwartej formacji, a także unikać określonych fragmentów terenu, wybierając miejsca postrzegane jako bezpieczniejsze.

Stres i adaptacja do obecności drapieżnika

Choć wilki w Europie rzadko atakują zdrowe, dorosłe konie, ich regularna obecność w sąsiedztwie stad może wpływać na komfort zwierząt. Przewlekła ekspozycja na potencjalne zagrożenie może powodować stres, szczególnie u młodych lub bardziej wrażliwych osobników, oraz prowadzić do zmian w naturalnych wzorcach żerowania i aktywności.

Wilk – kluczowy element ekosystemu

Wilk jest zwierzęciem wysoce inteligentnym, funkcjonującym w silnie zorganizowanych watahach rodzinnych. Posiada doskonale rozwinięty węch i słuch oraz bardzo dobre widzenie zmierzchowe i nocne. Jest przystosowany do długodystansowych wędrówek i potrafi pokonywać nawet kilkadziesiąt kilometrów dziennie.

Jako drapieżnik pełni niezwykle ważną rolę w ekosystemie – polując głównie na osobniki słabsze, chore lub młodociane, przyczynia się do regulacji populacji zwierzyny i zachowania równowagi przyrodniczej.

Tropy wilka – jak je rozpoznać?

Tropy wilka należą do największych spośród dzikich psowatych. Pojedynczy trop osiąga około 13 cm długości i 7–8 cm szerokości. Charakterystyczne są wyraźnie zaznaczone przednie pazury palców, przy słabiej widocznych bocznych pazurach. W centralnej części tropu pomiędzy opuszkami tworzy się przerwa w kształcie litery „X”, a opuszka śródstopowa ma kształt trójkąta.

Wilki poruszają się szybko i ekonomicznie – tylne łapy stawiane są w ślad przednich, co powoduje, że tropy układają się niemal w jednej linii. Taki sposób poruszania określany jest mianem „sznurowania”.

Edukacja i ochrona przyrody

Podsumowanie szkolenia odbyło się przy wspólnym ognisku, gdzie uczestnicy wymieniali się spostrzeżeniami i wnioskami z obserwacji terenowych. Wydarzenie było doskonałą okazją do połączenia wiedzy teoretycznej z praktyką oraz do lepszego zrozumienia roli wilka w ekosystemie leśnym.

Park Krajobrazowy Lasy Janowskie po raz kolejny potwierdził, że jest idealnym miejscem do prowadzenia działań edukacyjnych i przyrodniczych, sprzyjających ochronie dzikiej fauny oraz podnoszeniu świadomości ekologicznej.