Na Rynku Wielkim w Zamościu odbyła się konferencja prasowa zorganizowana przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość. Przedstawiciele organizacji społecznych, środowisk patriotycznych i mieszkańcy wyrazili sprzeciw wobec planów odsłonięcia w mieście tablicy upamiętniającej Różę Luksemburg.

Konferencja na Rynku Wielkim

W środę, 4 marca 2026 roku, na Rynku Wielkim w Zamościu odbyła się konferencja prasowa zorganizowana przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość. Jej celem było przedstawienie stanowiska środowisk patriotycznych oraz społecznych w sprawie organizacji konferencji naukowej pt. „Wolność jest zawsze wolnością dla myślących inaczej”, połączonej z odsłonięciem tablicy upamiętniającej Różę Luksemburg.

W wydarzeniu uczestniczyli członkowie ŚZŻAK Okręg Zamość, a także przedstawiciele różnych organizacji społecznych i patriotycznych, w tym Stowarzyszenia Rozwoju Lokalnego Zamojszczyzna, Stowarzyszenia Ruch Wielka Polska, Stowarzyszenia Upamiętniania Polaków Pomordowanych na Wołyniu, Młodzieży Wszechpolskiej, środowisk katolickich, przedstawiciele NSZZ „Solidarność” oraz mieszkańcy miasta i regionu.

Konferencję prowadziła Magdalena Stopa ze Stowarzyszenia Ruch Wielka Polska.

Pytania o legalność przywrócenia tablicy

Jako pierwszy głos zabrał Paweł Maryńczak, członek Zarządu Stowarzyszenia Rozwoju Lokalnego Zamojszczyzna oraz członek Koła Rejonowego ŚZŻAK w Zamościu. W swojej wypowiedzi zwrócił uwagę na kwestie związane z legalnością przywrócenia tablicy poświęconej Róży Luksemburg.

Podczas wystąpienia zadał władzom miasta szereg pytań dotyczących m.in. opinii prawnych uzasadniających taką decyzję, przeprowadzonych konsultacji społecznych czy dokumentów potwierdzających analizę konsekwencji społecznych i historycznych tej inicjatywy. Podkreślił również, że podobne pytania kierował już wcześniej podczas sesji Rady Miasta Zamość w grudniu 2024 roku.

Jak zaznaczył, tak ważne decyzje – dotyczące pamięci historycznej i przestrzeni publicznej – nie powinny zapadać bez szerokiej debaty społecznej.

Historyczne tło postaci Róży Luksemburg

Do kwestii historycznych odniósł się również Jacek Gorzkowski, historyk i nauczyciel jednej z zamojskich szkół. W swoim wystąpieniu przedstawił kontekst działalności Róży Luksemburg, wskazując na jej poglądy polityczne oraz stosunek do kwestii polskiej niepodległości.

Zwrócił również uwagę, że choć Luksemburg urodziła się w Zamościu, to – jak podkreślił – w późniejszych latach nie była związana z miastem.

Sprzeciw środowisk społecznych i katolickich

Magdalena Stopa w swoim wystąpieniu mówiła o sprzeciwie wobec – jak podkreśliła – przekłamywania historii oraz gloryfikowania postaci, które według uczestników konferencji nie powinny być upamiętniane w przestrzeni publicznej. Jako przykład osób zasługujących na upamiętnienie wskazała m.in. Różę Zamoyską oraz bohaterów Powstania Zamojskiego.

Z kolei Andrzej Wójtowicz, reprezentujący środowisko katolickie Krucjaty Różańcowej, krytycznie odniósł się do inicjatywy upamiętnienia Róży Luksemburg w Zamościu. Podkreślał konieczność obrony prawdy historycznej oraz odpowiedzialności władz za decyzje dotyczące przestrzeni publicznej.

Głos młodego pokolenia

Podczas konferencji wystąpił także Adam Olejniczak z Młodzieży Wszechpolskiej. W swoim wystąpieniu odniósł się do życiorysu i działalności Róży Luksemburg, przedstawiając argumenty przemawiające – jego zdaniem – przeciwko upamiętnianiu tej postaci w Zamościu.

Zaapelował również do władz samorządowych, aby w przestrzeni publicznej miasta upamiętniać osoby szczególnie zasłużone dla Zamościa i regionu.

Stanowisko ŚZŻAK i interwencja w IPN

Na zakończenie głos zabrał prezes ŚZŻAK Okręg Zamość oraz poseł na Sejm RP Sławomir Zawiślak. Podziękował uczestnikom za udział w spotkaniu i przedstawił działania podjęte przez Związek w tej sprawie.

Poinformował, że organizacja skierowała pismo do dyrektora IPN Oddział w Lublinie, w którym zwrócono się o wyjaśnienie kwestii legalności planowanego upamiętnienia w kontekście ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego w przestrzeni publicznej.

Według przedstawicieli Związku pojawiają się również wątpliwości dotyczące procedur podejmowania decyzji przez władze miasta.

Mieszkańcy również zabrali głos

Pod koniec spotkania głos zabrali także mieszkańcy Zamościa, którzy – jak podkreślali organizatorzy – poparli stanowisko środowisk patriotycznych sprzeciwiających się odsłonięciu tablicy.

Zarząd ŚZŻAK Okręg Zamość podziękował uczestnikom za obecność i wspólne wyrażenie stanowiska w sprawie planowanego upamiętnienia.

#gallery-1 { margin: auto; } #gallery-1 .gallery-item { float: left; margin-top: 10px; text-align: center; width: 33%; } #gallery-1 img { border: 2px solid #cfcfcf; } #gallery-1 .gallery-caption { margin-left: 0; } /* see gallery_shortcode() in wp-includes/media.php */