Wojna polsko-bolszewicka kojarzy się gównie z walkami pod Warszawą. Bardzo ważne dla przebiegu tej wojny były jednak również walki na linii Bugu i na północno- wschodniej Lubelszczyźnie. Dzięki obronie Chełma udało się ocalić Lublin przed niszczycielską bolszewicką okupacją.

Cofający się front

Przełom lipca i sierpnia 1920 roku był krytycznym momentem na froncie wojny polsko-bolszewickiej. Polskie wojska były w ciągłym odwrocie cofając się na zachód. Linię obrony zaplanowano na rzece Bug z kluczowym punktem oporu w postaci Brześcia nad Bugiem. Dnia 2 sierpnia bolszewicy zdobyli Twierdzę Brzeską, co załamało dotychczasowe plany polskiego dowództwa. Rozpoczęło się cofanie wojsk polskich z przerwanej linii Bugu w głąb Lubelszczyzny. Pułkownik Karol Schubert otrzymał rozkaz rozmieszczenia podległych mu oddziałów w rejonie Chełma, aby zwalczać jednostki wroga idące na Lublin. W tym czasie w rejonie Puław i Lubartowa zbierały się już siły polskie do wielkiej kontrofensywy. Zdobycie Chełma i dalej Lublina mogło pokrzyżować plany kontruderzenia znad Wieprza.

Bohaterska obrona miasta

Sowieci przekroczyli Bug i 11 sierpnia zaatakowali Chełm. Walki rozpoczęły się od ostrzału miasta przez artylerię. Pułkownik Schubert miał pod swoim dowództwem jedną brygadę piechoty, pułk ochotników z Wołynia oraz jeden pociąg pancerny o nazwie „Zagończyk”. Bolszewicy posiadali przewagę liczebną, ale mimo to Polacy postanowili dokonać ataku wyprzedzającego, zanim wszystkie siły wroga się połączą. W trakcie odważnego manewru polskie siły zaatakowały wzdłuż linii kolejowej Chełm-Kowel. Drogę torował wspomniany pociąg pancerny. Atak zakończył się sukcesem i wydawało się, że bitwa jest skończona. Siły pułkownika Schuberta zaczęły nawet opuszczać Chełm, aby odbić z rąk bolszewików Hrubieszów. Przeciwnik wykorzystał tą okazję i wysłał na Chełm nowe oddziały. Polskie siły pod dowództwem Karola Schuberta pośpiesznie wróciły więc do miasta. Pułkownik wysłał też 19 Brygadę Strzelców w kierunku Siedlec, aby okrążyć siły sowieckie. Drugi etap walk trwał na przedpolu Chełma. Przeciwnik nie zdołał dostać się w głąb miasta. Walki składały się ze starć piechoty oraz wymiany ognia artyleryjskiego. W dniu 18 sierpnia 19 Brygada Strzelców uderzyła na tyły szykujących się do dużego szturmu na miasto bolszewików. Siły wroga poszły w rozsypkę. Bitwa była wygrana.

Ocalony Lublin

Zwycięstwo w bitwie o Chełm uchroniło Lublin od bezpośredniego ataku bolszewików i potencjalnej brutalnej okupacji. Jednocześnie zatrzymanie wroga pod Chełmem pozwoliło na skuteczne rozpoczęcie kontrofensywy znad Wieprz, która zmieniła losy wojny na polską stronę. Ta bohaterska karta z dziejach miast Ducha Bielucha z pewnością zasługuje na pamięć.

Źródło: szturm.com.pl