Naukowcy z Zakładu Neuronauki Konsumenckiej Katedry Marketingu Politechniki Lubelskiej sprawdzają, jak mózg kierowcy reaguje na bodźce podczas jazdy. Badania prowadzone w symulatorze pokazują, że systemy infotainment i nadmiar bodźców znacząco obniżają koncentrację, co może prowadzić do niebezpiecznych sytuacji na drodze.

Mózg kierowcy pod lupą naukowców

Badacze z Politechniki Lubelskiej analizują, co dzieje się w głowie kierowcy w trakcie jazdy samochodem. Celem projektu jest lepsze zrozumienie mechanizmów uwagi i rozproszenia, a w efekcie – zmniejszenie liczby wypadków drogowych.

– Dysponujemy zestawem do analizy aktywności mózgu w technologii NIRS, która pozwala ocenić poziom aktywacji poszczególnych obszarów mózgu – wyjaśnia mgr inż. Radosław Piątek z Zakładu Neuronauki Konsumenckiej Wydziału Zarządzania Politechniki Lubelskiej.

Technologia, która poleciała w kosmos

W badaniach wykorzystywana jest nowoczesna aparatura NIRS oparta na świetle podczerwonym. To unowocześniona wersja technologii, która była używana podczas misji kosmicznej Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Urządzenie pozwala obserwować przepływ krwi natlenionej i nienatlenionej w mózgu, co przekłada się na ocenę poziomu zaangażowania i koncentracji osoby badanej. Zestaw składa się m.in. z czepka z optodami, nadajnika, odbiornika, szelek stabilizujących oraz laptopa sterującego całym systemem.

Badania w realistycznym symulatorze jazdy

Aby jak najlepiej odwzorować rzeczywiste warunki drogowe, badania prowadzone są w zaawansowanym symulatorze jazdy. Urządzenie wyposażone jest w manualną i automatyczną skrzynię biegów oraz system infotainment z ekranami, nawigacją, multimediami i klimatyzacją – dokładnie tak, jak w nowoczesnym samochodzie.

Do testów zaproszono 24 kierowców. Każdy z nich pokonywał tę samą trasę z punktu A do B w ustalonych warunkach drogowych – raz z włączonym systemem infotainment i raz bez niego.

Ekran rozprasza bardziej, niż się wydaje

Wyniki badań jednoznacznie wskazują, że korzystanie z ekranu pokładowego istotnie odciąga uwagę kierowcy od drogi. Uczestnicy częściej zahaczali o bandy i najeżdżali na przeszkody, a ich wzrok stawał się rozbiegany.

Analiza sygnałów z mózgu wykazała wyraźnie wyższy poziom aktywacji poszczególnych obszarów, co świadczy o większym obciążeniu poznawczym.

– Kolor czerwony wskazuje na dużą obecność krwi natlenowanej, a niebieski na krew nienatlenowaną. Dzięki temu możemy określić, które obszary mózgu były aktywne, jak długo i z jaką intensywnością – tłumaczy Radosław Piątek.

Jak poprawić koncentrację za kierownicą?

Eksperci podkreślają, że kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie do jazdy. Trasę w nawigacji, temperaturę czy muzykę warto ustawić jeszcze przed ruszeniem w drogę, aby uniknąć manipulowania ekranem w trakcie jazdy.

Równie istotne są wypoczynek przed podróżą oraz regularne przerwy podczas dłuższych tras. Badacze przypominają także, że ekran to tylko jeden z wielu rozpraszaczy.

Nie tylko technologia rozprasza kierowców

Na koncentrację wpływają również migające powiadomienia, alerty dźwiękowe, rozmowy z pasażerami czy nawet drobne sytuacje, takie jak przedmiot, który spadł na podłogę samochodu. Do tego dochodzą bodźce z zewnątrz – krzykliwe reklamy czy zdarzenia na chodniku.

Według statystyk duża część wypadków to najechania na tył pojazdu, wynikające właśnie z chwilowej nieuwagi kierowcy.

Najbardziej kolizyjne miejsca w Lublinie

Policja regularnie wskazuje miejsca szczególnie niebezpieczne na drogowej mapie Lublina. Wśród nich znajdują się m.in. rondo pod Zamkiem, rondo z wyjazdem z ul. Ruskiej, rondo turbinowe na skrzyżowaniu Jana Pawła II – Armii Krajowej – Filaretów oraz tzw. rondo z pieńkiem.

Niepokojące statystyki dotyczą również przejść dla pieszych, zwłaszcza na ul. Nadbystrzyckiej w rejonie Lidla, gdzie często dochodzi do groźnych zdarzeń z udziałem pieszych, rowerzystów i użytkowników hulajnóg.

– W takich miejscach dochodzi do spiętrzenia bodźców, co znacząco obciąża mózg kierowcy i może prowadzić do opóźnionej reakcji lub błędnej oceny sytuacji – podsumowuje Radosław Piątek.