Dziś, w czwartek, 20 czerwca 2024 roku, oficjalnie rozpoczęło się astronomiczne lato 2024 roku. Wiąże się to z tak zwanym letnim przesileniem, czyli najdłuższym dniem roku, który w warunkach polskich potrwa 16 godzin oraz 45 minut, choć można zaobserwować różnice w zależności od regionu Polski. W tym roku lato potrwa do 22 września, kiedy to wraz z równonocą zagościmy astronomiczną jesień. Wszyscy zasadniczo mają swoje własne wyobrażenie lata, lecz czym ono jest w istocie?

Pierwszym i najważniejszym faktem, o którym należy powiedzieć, to fakt, że nie mamy do czynienia z jednym latem. Jest ich kilka. Pierwszy, wskazane powyżej, lato astronomiczne, związane jest ze zjawiskiem przesileń oraz równonocy, które związane są z pozycją Słońca na nieboskłonie, choć tylko pozornie – ale o tym za chwilę. Drugi, jest to lato meteorologiczne, termin służący meteorologom i innym badaczom na prowadzenie obserwacji oraz analiz zjawisk pogodowych oraz klimatycznych. Jest to zatem administracyjnie określona pora roku rozpoczynająca się 1 czerwca i trwająca do 31 sierpnia. Trzeci, jest to lato termiczne, a więc okres kiedy średnia dobowa temperatur przekracza 15 stopni Celsjusza. Czwarty, jest to lato fenologiczne, a więc wynikające z cykli przyrodniczych. W tym przypadku ta pora roku podzielona jest na fazy: wczesną, pełną oraz późną. Każdy zdominowana jest przez kwitnienie poszczególnych roślin: robinia akacjowa oraz czarny bez; lipa drobnolistna oraz wczesne odmiany jabłoni.

Jak zatem widać, lato ma różne barwy oraz odmiany. Ustalenie jego początku jest zależne od tego w jaki sposób jest ono mierzone oraz obserwowane. Nierzadko różne ujęcia lata są od siebie diametralnie odmienne, szczególnie, jeśli natura płata nam figla i mamy do czynienia z zimnym bądź mokrym latem. Lecz czym lato w rzeczywistości jest?

Zasadniczo lato jest uzależnione Słońca, lub raczej od jego pozycji na nieboskłonie. Pory roku zależne są nachylenia osi obrotu naszej planety względem ekliptyki, a więc płaszczyzny na której nałożone są orbity wszystkich planet układu słonecznego. Kąt nachylenia wynosi 23,4393 stopnia, co oznacza, że powierzchnia planety nie otrzymuje tej samej ilości światła. Ta półkula, która jest nachylona w stronę Słońca, to półkula na której aktualnie panuje lato. Niewłaściwym poglądem jest taki, że lato zależy od pozycji orbitalnej naszej planety: to jest im bliżej Słońca tym cieplej. Istnieje możliwość wystąpienia lata na półkuli aktualnie pochylonej ku Słońcu w najdalszym od niego punkcie orbity.

Po drugie, lato jest okresem charakterystycznym dla klimatów umiarkowanych zlokalizowanych w pasie obejmującym pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, oraz pas od Europy Zachodniej do północnych Chin, a także skrawki Argentyny, Chile, Republiki Południowej Afryki oraz Australii. W pozostałych regionach świata typowo polskie cztery pory roku ustępują miejsca zazwyczaj dwóm (porze deszczowej oraz suchej, lub monsunowej i suchej, albo polarnemu dniu i nocy) lub klimatowi względnie stałemu – w wyjątkowych przypadkach. Oczywiście teoria zmian klimatycznych wskazuje na modyfikacja zarówno parametrów klimatycznych jak i obszarów ich występowania, jednak dla nas i tego roku lato wciąż występuje.

Po trzecie, lato jest okresem niezwykle ciepłym, a według niektórych pomiarów wręcz upalnym. Wynika to z długości dnia oraz intensywności nasłonecznienia. Paradoksalnie jednak jest to okres sprzyjający powstawaniu burz oraz intensywnych i gwałtownych opadów deszczu, często niosących niszczące skutki. Burze te (rozbudowane układy niżowe, są zjawiskiem specyficznym dla lata. W swej istocie są to huragany atlantyckie, które wytraciwszy większość energii na Karaibach i w Ameryce, przemierzywszy Północny Atlantyk stają się burzami w Europie. Jest to cykl, który powoduje rozpraszanie nadmiaru energii z obszarów równikowych po całym ziemskim systemie klimatycznym. Zaobserwować można wzrost negatywnych zjawisk klimatycznych, takich jak gwałtowność burz, zwiększenie liczby dni upalnych oraz zjawisko nocy tropikalnych (kiedy temperatura w nocy nie spada poniżej 20 stopni Celsjusza, wtedy organizm ludzkich nie regeneruje się podczas snu), jednak wciąż nie jest jasne na ile zostały one spowodowane działalnością człowieka.

Po czwarte, lato jest również okresem bujnego rozwoju flory i fauny. Zwiększona ilość światła słonecznego, wilgotność oraz ciepło, sprzyjają oraz przyspieszają cykl wegetacji roślin, których większość w tym czasie kwitnie oraz owocuje. Zapewnia to obfitość pożywienia dla owadów i mniejszych zwierząt, a te z kolei stanowią pokarm dla większych stworzeń. Lato jest również okresem migracji różnych stworzeń, zarówno z jak i do Polski. Na północ odlatują różne ptaki zimowe, takie jak jemiołuszki zwyczajne czy też nury czarnoszyje, które wymagają niższych temperatur do funkcjonowania, a ich miejsce zajmują gatunki takie jak bociany białe i czarne czy różne gatunki jaskółek oraz jerzyków, które przybywają tu na lęgi. W tej chwili w wielu miejscach Polski możemy obserwować te ptaki opiekują się pisklętami i podlotami. A inne można usłyszeć, jak na przykład jaskółki na Placu Bychawskim.

Po piąte, lato to również czas odpoczynku dla wszystkich – poza rolnikami, którzy w tej porze roku mają ręce pełne roboty – szczególnie dzieci i młodzieży, którzy już jutro kończą rok szkolny. W związku z tym, pozostaje życzyć wszystkim udanych wakacji, urlopów oraz letniego odpoczynku.

Źródło:

1. K. Olszacka, Pierwszy dzień lata 2024. Kiedy wypada astronomiczne lato, a kiedy kalendarzowe, meteorologiczne, klimatyczne?, „Infor. Samorząd”, 2024, 14 czerwca, URL: https://samorzad.infor.pl/wiadomosci/6610519,pierwszy-dzien-lata-2024-kiedy-wypada-astronomiczne-lato-a-kiedy-kal.html, [dostęp: 20/06/2024].

Autor:dr Adrian Szumowski
Powiązane
Kalendarium historyczne
dr Piotra Gawryszczaka

loader-image
Województwo lubelskie, PL
23/07/2024
temperature icon 25°C
zachmurzenie duże
Humidity 71 %
Pressure 1015 hPa
Wind 29 Km/h

 

Najnowsze

Scroll to Top